Wat is een social media verslaving?

Je denkt even snel je tijdlijn te checken, een video te kijken of een bericht te beantwoorden… en voor je het weet ben je alweer een uur verder.

Social media blijft je aandacht trekken, en zodra je het even niet gebruikt wil je er steeds weer naartoe.

Want taten we eerlijk zijn, hoeveel gebruiken we het tegenwoordig wel niet.. we worden wakker? We scrollen. We staan in de rij? We scrollen. Pauze? We scrollen. Niks te doen? We scrollen.

We merken het zelf én we horen het steeds vaker dat we meer social media gebruiken. Maar wat betekent het nu écht om verslaafd te zijn aan social media?

Hoe verslavend is social media?

Social media is verslavend. En niet zo’n beetje ook. Social media is ontworpen om je aandacht vast te houden. Elk likeje, elk nieuw filmpje, elke melding activeert een beloningssysteem in je hersenen.

Het boost namelijk dopamine, een stofje in je brein dat vrijkomt als je iets fijns of leuks ervaart.

Dit hormoon komt ook vrij wanneer je bijvoorbeeld een lekker stuk chocola eet, een goed gesprek hebt met je beste vriendin, een dagje naar het strand gaat, een goede tenniswedstrijd speelt …maar ook als je een nieuwe like op je post krijgt.

Social media geeft je snel en veel van die dopamine boosts. Dat voelt lekker op het moment zelf, maar het maakt je brein lui. Je raakt namelijk gewend aan die snelle prikkels.

Verslavingsdeskundige Anna Lembke noemt social media ook wel de moderne injectienaald. Bleh, klinkt niet top als je het zo bekijkt. Maar het is wel een wake-up call.

Waarom is het zo verslavend?

De reden dat social media zo verslavend is? Het is altijd en overal binnen handbereik. Je hoeft letterlijk niks te doen, alleen je telefoon pakken. Het is 24/7 toegankelijk en er is altijd wel iets nieuws te zien.

Doordat er heel snel dopamine vrijkomt – dit gebeurt vooral bij de korte content zoals; reels, shorts en tiktoks – beloon je jezelf. De korte formats zijn snel, onvoorspelbaar, grappig, schattig, je weet nooit wat er komt. Dus je blijft scrollen tot er weer iets leuks komt.

Elke keer als je scrollt en iets leuks ziet, krijg je dus een kleine beloning. Je brein onthoudt dat en wil nóg een shot. En nog één. Tot je opeens een uur verder bent.

Maar… na die korte piek daalt je stemming. Je voelt je leeg, onrustig of zelfs een beetje somber. En wat doe je dan? Juist, je grijpt weer naar je telefoon. Zo blijf je in een vicieuze cirkel hangen die steeds moeilijker te doorbreken is.

Social media en Fomo

Een social media verslaving kan ontstaan vanuit FOMO. Bij FOMO ben je bang om ook maar iets te missen en daarom heb je de drang om continu je account, en de accounts en posts van anderen te bekijken.

Je spendeert uren per dag op de platformen omdat je continu in de gaten wilt houden wat er gebeurt zodat je niets hoeft te missen. Zo ben je in ieder geval de hele tijd op de hoogte van alles wat er gebeurt.

Herken je dit bij jezelf? Dan speelt social media Fomo waarschijnlijk een rol en is het tijd om naar je gedrag te kijken.