Omgaan met kritiek

Omgaan met kritiek is niet altijd makkelijk. We willen het allemaal graag zo goed mogelijk doen en zijn vaak bang om afgewezen te worden. Daarom vinden veel mensen het lastig om met kritiek om te gaan.

Kritiek zal er altijd zijn, maar de manier waarop je ermee omgaat, bepaalt of het je negatief beïnvloedt of dat je er juist sterker van wordt.

In deze blog leg ik je uit wat kritiek precies is, hoe je het verschil herkent tussen kritiek en oordelen, en vooral: hoe je er beter mee leert omgaan. Zo hoef je niet meer te denken “ik kan niet tegen kritiek”, maar leer je het juist in je voordeel te gebruiken.

Wat is kritiek?

Kritiek is simpel gezegd feedback. Het is eigenlijk gewoon dat iemand aangeeft wat er beter kan aan wat je doet.

Hoe kritiek wordt gebracht en waar het op wordt gebaseerd, maakt een groot verschil. Kritiek klinkt vaak negatief, en veel mensen hebben er ook een negatieve associatie mee.

Maar er is een duidelijk verschil tussen deze twee soorten kritiek:

Opbouwende kritiek (constructief, positief)
Negatieve kritiek (destructief, neerbuigend)

Beide vormen van kritiek laten zien dat er ruimte is om te verbeteren.

Het verschil:

Opbouwende kritiek helpt je om te groeien. Het is gebaseerd op goede argumenten en gericht op verbetering. Het geeft je concrete handvatten om mee verder te kunnen. Bijvoorbeeld: “Je presentatie was goed, maar misschien kun je iets meer pauzes inlassen voor duidelijkheid.”
Negatieve kritiek voelt eerder als een oordeel zonder oplossing. Hier kun je eigenlijk weinig mee. Bijvoorbeeld: “Je presentatie was echt slecht.”

Belangrijk om te onthouden: beide vormen zeggen iets over de situatie, niet over jou als persoon!

Kritisch zijn

Iemand die altijd oordeelt, kijkt vaak vanuit een vaste overtuiging zonder écht naar de situatie te kijken. Het oordeel is dan zwart-wit en hard, terwijl opbouwende kritiek bedoeld is om je te helpen groeien. Eigenlijk is dat dus heel positief! Alleen vinden we het vaak lastig om dat zo te zien.

Kritisch zijn hoeft dus niet verkeerd te zijn. Het is alleen belangrijk om te herkennen wanneer iets opbouwend is, en wanneer het je juist onnodig onzeker maakt.

Dit geldt trouwens ook voor jezelf: je kunt ook heel kritisch zijn op jezelf. Dat mag, zolang je jezelf maar op een opbouwende manier feedback geeft, zonder jezelf naar beneden te halen.

Hoe ga je om met kritiek?

Er zijn veel verschillende situaties waarin je kritiek kunt ontvangen, en het voelt in elke situatie anders. Hieronder licht ik er een paar voor je uit:

Omgaan met kritiek op je werk

Kritiek op je werk kan voelen als een persoonlijke aanval, maar vaak is het juist bedoeld om je werk beter te maken. Probeer niet meteen in de verdediging te schieten, maar stel vragen zoals: “Wat zou ik kunnen verbeteren?” Zo leer je ervan én laat je zien dat je openstaat voor groei.

Omgaan met kritiek op school

Ook op school kan feedback soms lastig zijn, zeker als je hard hebt gewerkt. Probeer het niet persoonlijk te nemen. Feedback is bedoeld om je vaardigheden te verbeteren, niet om je naar beneden te halen.

Omgaan met kritiek als HSP

Kritiek van je partner of vrienden kan extra gevoelig liggen. Vooral als je het gevoel hebt dat je partner altijd kritiek op je heeft, of als je merkt: mijn partner kan niet tegen kritiek. Communicatie is hier key. Bespreek rustig hoe je je voelt en vraag naar de intentie achter de woorden.

5 tips om met kritiek om te gaan

Hieronder vind je vijf praktische tips om met kritiek om te gaan, waar dan ook.

1. Blijf rustig: reageer niet direct vanuit emotie

Als iemand kritiek geeft, schiet je vaak in de stress of voel je irritatie opkomen. Logisch! Maar probeer niet meteen iets terug te zeggen. Haal diep adem en geef jezelf even de tijd.

Vraag gerust om verduidelijking of zeg: “Ik denk er even over na.” Zo voorkom je dat je vanuit emotie reageert en houd je de regie over het gesprek.

2. Maak onderscheid tussen opbouwende en negatieve feedback

Sommige mensen oordelen snel zonder echt naar je te kijken. Probeer dus meteen te herkennen of het opbouwende feedback is of gewoon negatieve kritiek. Als je dat weet, kun je ook beter bepalen of je er iets mee wilt doen of het naast je neerlegt.

3. Haal eruit wat je kunt gebruiken

Niet alle kritiek is fijn om te horen, maar soms zit er toch iets tussen waar je iets mee kunt.

Vraag jezelf af: “Wat kan ik hiervan leren?” Je hoeft niet alles zomaar over te nemen, maar als je er iets uithaalt waar je verder mee komt, dan is dat altijd winst.

4. Laat de mening van anderen los

Je hoeft niet door iedereen aardig of perfect gevonden te worden. Echt niet. Stel jezelf deze vragen om te beoordelen of je iets met de kritiek wilt doen:

Vind ik ook wat de ander zegt?
Kan ik hier iets mee?
Hoe belangrijk vind ik de mening van deze persoon?

Als het antwoord ‘nee’ is, laat het dan los. Simpel, maar krachtig.

5. Herinner jezelf aan wat wél goed gaat

Als je alleen maar focust op wat er misgaat, voel je je vanzelf rot. Sta daarom ook bewust stil bij de dingen die wél goed gaan. We vergeten dit vaak, terwijl het juist belangrijk is om je successen te vieren, hoe klein ook!